Yapay zeka ajanı nedir? Sohbet robotundan farkı ve işletmedeki yeri

Yapay zeka ajanı, kendisine verilen bir hedefe ulaşmak için adımları kendisi planlayan, araç kullanan ve sonucu denetleyen yazılımdır. İngilizce kaynaklarda AI agent olarak geçer. Sohbet robotu soruya yanıt verir; ajan ise bir işi sonuçlandırır.

Bu yazıda kavramı sade bir dille açıklıyor, işletmelerde nerede işe yaradığını ve nerede yaramadığını anlatıyoruz.

Yapay zeka ajanı nedir?

Bir yapay zeka ajanı üç parçadan oluşur:

• Dil modeli: Metni anlayan, akıl yürüten ve yazı üreten çekirdek.
• Araçlar: Ajanın dış dünyada iş yapmasını sağlayan bağlantılar. Örneğin sipariş sistemini sorgulamak, takvime kayıt açmak, e-posta taslağı oluşturmak.
• Kurallar: Ajanın neyi kendi başına yapabileceğini, neyi insana soracağını ve hangi bilgiye dayanacağını belirleyen talimatlar.

Dil modeli tek başına yalnız yazı üretir. Onu ajan yapan şey, araçlara erişmesi ve bir işi birden fazla adımda yürütebilmesidir.

Ajan nasıl çalışır?

Bir ajan aynı döngüyü iş bitene kadar tekrarlar:

1. Anlar: Gelen isteği okur. "Dün verdiğim siparişin adresini değiştirmek istiyorum."
2. Planlar: Hangi adımların gerektiğine karar verir: siparişi bul, kargoya verilmiş mi bak, verilmemişse adresi güncelle.
3. Uygular: Araçlarını kullanarak adımları sırayla yürütür.
4. Denetler: Sonucun hedefe uyup uymadığına bakar. Sipariş kargoya verilmişse adresi değiştiremeyeceğini görür ve konuyu bir çalışana devreder.

Klasik otomasyondan farkı ikinci adımdadır. Klasik otomasyonda planı insan önceden yazar; ajanda planı, verilen kurallar içinde ajan kendisi kurar.

Örnek: bir ajan adım adım nasıl çalışır?

Bir toptancıya e-postayla şu mesaj gelsin: "Geçen ay aldığımız üründen 200 adet daha istiyoruz, cuma günü teslim olur mu?"

Ajan önce gönderenin kim olduğunu müşteri kayıtlarından bulur. Sonra geçen ayki siparişe bakar ve hangi üründen söz edildiğini anlar. Stok sistemini sorgular: 200 adet var mı? Teslimat takvimine bakar: cuma günü sevkiyat mümkün mü? Bulduklarıyla bir sipariş taslağı ve müşteriye gidecek yanıtı hazırlar. Fiyat ve teslim tarihi bağlayıcı olduğu için ikisini de satış temsilcisinin onayına sunar.

Burada önemli olan şudur: hiç kimse ajana "geçen ayki siparişe bak" dememiştir. Ajan, hedefe ulaşmak için bu adımın gerektiğine kendisi karar vermiştir.

Sohbet robotu, klasik otomasyon ve ajan arasındaki fark

Üçü birbirinin rakibi değildir. İyi kurulmuş bir sistemde kuralı net adımlar klasik otomasyonla, anlama gerektiren adımlar ajanla yürür. Bu ayrımı iş süreci otomasyonu sayfamızda örneklerle anlattık.

İşletmelerde ajan nerede işe yarar?

Ajanlar, serbest metinle başlayan ve birkaç sistemde işlem gerektiren işlerde değer üretir:

• Müşteri desteği: Soruyu anlar, siparişi sorgular, iade kaydını açar. Ayrıntı: AI müşteri temsilcisi.
• Satış: Gelen talebi özetler, eksik bilgiyi sorar, teklif taslağı hazırlar. Ayrıntı: AI satış asistanı.
• Belge işleri: Sözleşmeyi kontrol listesine göre okur, şartnameden ürün listesi çıkarır.
• Veri soruları: Günlük dille sorulan soruyu sorguya çevirir. Ayrıntı: AI veri analisti.

Sık kurulan ajanların tamamı yapay zeka ajanları sayfamızda yer alıyor.

Ajanın sınırları

Ajanların en önemli zayıflığı, yanlış olduğunda da kendinden emin görünmeleridir. Klasik otomasyon kural dışı bir durumda durur ve hata verir; ajan ise akla yatkın ama hatalı bir sonuç üretebilir. Bu yüzden üç tür işte dikkatli olmak gerekir:

• Geri alınması zor işlemler: ödeme, silme, dışarıya gönderim.
• Bağlayıcı taahhütler: fiyat, teslim tarihi, sözleşme koşulu.
• Hassas veriler: sağlık bilgisi, kimlik numarası, finansal kayıt.

Bu işlerde ajan öneriyi hazırlar, onayı insan verir.

Bir ajanı güvenilir kılan dört şey

1. Kaynağa bağlı yanıt. Ajan yalnız işletmenin verdiği bilgiden yanıt üretir; kaynağı olmayan konuda "bilmiyorum" der ve devreder.
2. En az yetki. Ajan yalnız görevi için gereken veriyi okur, yalnız gereken işlemi yapar.
3. İnsan onayı. Hangi adımların onaya düşeceği baştan yazılır.
4. Kayıt ve ölçüm. Her karar kayıt altındadır ve ajan, gerçek işlerden oluşan bir deneme kümesiyle düzenli sınanır.

Deneme kümesi en çok atlanan adımdır. Gerçek sorulardan ve doğru yanıtlarından oluşan bu liste olmadan, ajanın iyi çalışıp çalışmadığı izlenime kalır.

Nereden başlanır?

Ajan kurmaya en uygun iş; sık tekrarlanan, serbest metinle başlayan ve hatası telafi edilebilen iştir. Sık sorulan müşteri soruları çoğu işletme için iyi bir ilk adımdır: hacim yüksektir, bilgi kaynağı bellidir ve yanlış yanıtın bedeli sınırlıdır.

İhtiyacınız hazır ajanların dışındaysa özel yapay zeka ajanı geliştirilebilir. Hangi yolun size uygun olduğunu görmek için keşif görüşmesi isteyebilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Yapay zeka ajanı ile yapay zeka asistanı aynı şey mi?

Günlük dilde çoğu zaman birbirinin yerine kullanılır. Teknik ayrım şudur: asistan sizin yönlendirmenizle adım adım çalışır; ajan ise hedefi alır ve adımları kendisi planlar. Pratikte çoğu ürün ikisinin arasında bir yerdedir.

Ajan kurmak için yazılım ekibi gerekir mi?

Hazır platformlarla basit ajanlar yazılım ekibi olmadan kurulabilir. İşletmenin kendi sistemlerine bağlanan, yetkileri sınırlanmış ve ölçülen bir ajan ise yazılım bilgisi gerektirir. Bu işi içeride yapacak kimse yoksa bir ajansla çalışmak anlamlıdır.

Bir ajanın maliyeti nelerden oluşur?

İki kalemden: kurulum emeği ve kullanım gideri. Kullanım gideri, ajanın her işlemde dil modeline gönderdiği ve aldığı metnin uzunluğuna bağlıdır. Uzun belgeler okuyan bir ajanın işlem başına gideri, kısa mesajlar yanıtlayan bir ajandan yüksektir. Bu gider kurulumdan önce hacminize göre hesaplanabilir.

Ajanlar çalışanların yerini alır mı?

Ajanlar bir işin tekrar eden bölümünü alır. Karar, istisna ve ilişki insanda kalır. Destek temsilcisi aynı soruları yanıtlamak yerine zor taleplere zaman ayırır.